Bir tadilat, bir yazılım güncellemesi ve 20 Ocak 2027’den itibaren tesis işletmecisi olarak siz üretici konumuna geçebilirsiniz. Bu durumda ilgili tesis için üreticinin yükümlülüklerini üstlenirsiniz. Planladığınız değişikliklerin esaslı bir değişiklik olup olmadığını sizin için değerlendiriyor ve sorumluluk risklerinden nasıl kaçınabileceğinizi gösteriyoruz. Çünkü belirleyici olan bir şeyi değiştirip değiştirmediğiniz değil, değişikliğin esaslı olup olmadığıdır.
Özetle en önemli noktalar:
- Yalnızca 3 ay kaldı:
Yeni AB Makine Yönetmeliği 20 Ocak 2027’den itibaren geçerli - İşletmeciden üreticiye:
Esaslı değişiklikler üretici yükümlülüklerini doğurabilir. - Tipik değişiklikler:
Koruyucu donanımların tadilatı ve güncellemeler esaslı değişiklik olarak sınıflandırılabilir. - İstenmeyen üretici yükümlülüklerinden kaçınmak için risk değerlendirmesi:
Değişiklikleri erken değerlendirin ve gerekli uyarlamaları planlayın.
Dürüst olalım: Yeni AB Makine Yönetmeliği’nin sizin için ne gibi sonuçları olduğunu biliyor musunuz?
Son haftalarda fuarlarda ve yüzey işleme tesislerimizin işletmecileriyle yaptığımız görüşmelerde şunu fark ettik: Yeni AB Makine Yönetmeliği çoğu kişinin bildiği bir kavram. Ancak sonuçları neredeyse hiç bilinmiyor. Oysa planlanan değişiklikleri, işletmeci olarak üretici sorumluluğuna girmeyeceğiniz şekilde hazırlamanın tam zamanı. Bunun için bilmeniz gerekenleri ve bunu nasıl başaracağınızı bu yazıda gösteriyoruz.
“Görüştüğümüz işletmecilerin çoğu, koruyucu donanımlarda veya yazılımda yapılan en küçük değişikliklerin bile makine emniyetini değiştirebileceğinin henüz farkında değil. Makine Yönetmeliği ile tam da bu durum bir sorumluluk riskine dönüşebilir.”
Oskar Dachtler, WMV’de CE ve Güvenlik Başkanı
Bilmekte fayda var: Makine Yönetmeliği (AB) 2023/1230 – neler değişiyor
Yeni Makine Yönetmeliği (AB) 2023/1230, önceki 2006/42/AT sayılı Makine Direktifi’nin yerini alıyor. Yönetmelik, önce ulusal hukuka aktarılmasına gerek kalmadan 20 Ocak 2027’den itibaren tüm AB üye devletlerinde doğrudan geçerli olacak.
Makineler son yıllarda büyük ölçüde değişti. Eski direktif, makinelerin henüz neredeyse hiç ağa bağlı olmadığı bir döneme ait. Bu nedenle diğerlerinin yanı sıra siber güvenliğe yönelik artan gereklilikler, dijital bileşenler, yapay zekâ işlevlerine sahip kendi kendine öğrenen sistemler ve kullanım kılavuzu ile uygunluk beyanı gibi dijital dokümantasyon yeni ve açık bir şekilde düzenleniyor.
Önemli:
Geçiş süresi yok. 20 Ocak 2027’den itibaren yeni Makine Yönetmeliği, bu tarihten itibaren piyasaya arz edilen veya hizmete alınan yeni tesisler ile mevcut tesislerde yapılan esaslı tadilatlar için geçerli. Burada belirleyici olan üretim yılı değil, teslimat veya devreye alma tarihidir. Yani 2026’da üretilen ancak Şubat 2027’de teslim edilen bir tesis, yeni gereklilikleri şimdiden karşılamak zorundadır.
Kimleri etkiliyor: Tesislerini değiştirdikleri anda işletmecileri de
Makine Yönetmeliği ilk bakışta üreticilere, ithalatçılara ve dağıtıcılara yönelik görünüyor. Gerçekte ise tesislerini değiştirdikleri anda işletmecileri de ilgilendiriyor. İşletmeci olarak sizin için iki parametre önemlidir:
- 20 Ocak 2027 yürürlük tarihi
- Tesisinizin esaslı olarak değiştirilip değiştirilmediği
Somut olarak: WMV’nin bir kaplama sistemini, temizlik sistemini veya elektrokaplama sistemini orijinal hâliyle işletiyorsunuz. Bu durumda üretici biziz ve örneğin tesisin uygunluğu, güvenliği ve dokümantasyonu gibi üretici yükümlülüklerini biz taşıyoruz. Ancak tesisimizi 20 Ocak 2027’den sonra esaslı olarak değiştirirseniz, üretici siz olursunuz ve üreticinin yükümlülüklerini siz taşırsınız. Yani belirleyici olan tesisinizin kaç yaşında olduğu değil, onunla ne yapmayı planladığınızdır.
Esaslı mı, değil mi: Değişikliklerde geçerli olan kurallar
Bir tesiste yapılan her değişiklik sizi işletmeci olarak üretici yapmaz. Belirleyici olan, bunun esaslı bir değişiklik olup olmadığıdır.
Özetle yönetmelik şunu söylüyor: Yeni Makine Yönetmeliği’nin 3. maddesinin 16. bendi ve 18. maddesi uyarınca, üreticinin (yani biz WMV’nin) öngörmediği ve makinenin güvenliğini etkileyen fiziksel veya dijital bir değişiklik esaslı kabul edilir. Bu özellikle, değişiklik sonucunda yeni bir tehlike ortaya çıktığında veya mevcut bir risk arttığında söz konusudur. Bunun ön koşulu, örneğin ek koruyucu donanımlar veya emniyet kontrol sisteminin uyarlanması gibi ilave koruyucu önlemlerin gerekli hâle gelmesidir.
Uygulamadan örnekler: WMV yüzey işleme tesislerinde tipik değişiklikler nelerdir?
Son yıllarda WMV tesislerinde tekrar tekrar gözlemlediğimiz tipik değişiklikler arasında örneğin şunlar yer alıyor:
- koruyucu donanımların tadilatı gibi fiziksel değişiklikler
- yazılım güncellemeleri veya yazılım modifikasyonları gibi dijital değişiklikler
- bağlantılı tesislerde başka üreticilerin (WMV dışındaki) yaptığı tadilatlar gibi fiziksel değişiklikler
Koruyucu donanımlarda yapılan şu değişiklikler sizi işletmeciden üreticiye dönüştürebilir:
- Tesise örneğin bakım amacıyla daha kolay erişilebilmesi için tesisin sabit koruma çitlerini sökersiniz.
- Üretimdeki akışları engelledikleri veya sık sık makine duruşlarına yol açtıkları için ışık bariyerlerinin yerini değiştirirsiniz.
- Başka bir üretici – yani genel yükleniciniz olarak WMV değil – bağlantılı bir tesiste koruyucu donanımlarda tadilat yapar.
Yazılımda yapılan şu modifikasyonlar esaslı değişiklik olarak sınıflandırılabilir:
- Güvenlikle ilgili işlevleri değiştirebilecek yazılım güncellemeleri yüklersiniz.
- Siz – veya bağlantılı tesislerde üçüncü taraf üreticiler – koruyucu donanımları kendi başınıza değiştirir ve bunların kontrol yazılımına entegrasyonunu uyarlarsınız; örneğin ışık bariyeri izlemesini yeniden programlayarak veya devre dışı bırakarak.
“Üretici olarak bugüne kadar fiziksel değişiklikleri çoğu zaman ancak yerinde yaptığımız bir ziyaret sırasında fark ettik. Bu tür değişikliklerin işletmecileri üreticiye dönüştürebilmesi aslında yeni değil. Ancak yeni Makine Yönetmeliği ile bu durum 20 Ocak 2027’den itibaren ilk kez AB genelinde bağlayıcı olarak düzenleniyor ve açıkça yazılım uyarlamaları gibi dijital değişiklikleri de kapsıyor.”
Oskar Dachtler
Güvenli tarafta olun: WMV risk değerlendirmesi ile tadilattan önce netlik
Risk değerlendirmemiz, mevcut WMV tesislerinde planlanan tadilatları inceler ve yeni yüzey işleme tesislerinin geliştirme ve tasarım sürecinin bir parçasıdır. Bu süreçte adım adım şu şekilde ilerliyoruz:
1. Adım: İletişim
Planladığınız tadilatı veya yeni tesis talebinizi service@wmv.com adresine e-posta ile bize iletin. Projenizin kısa bir açıklaması yeterlidir.
2. Adım: Risk değerlendirmesi
Makine emniyeti ve CE uzmanlarımız ile siber güvenlik uzmanlarımız projenizi güvenlikle ilgili kriterlere göre değerlendirir ve esaslı bir değişiklik olup olmadığını belirler.
3. Adım: Teklif hazırlama
İncelememiz projenizin esaslı bir değişiklik olduğunu gösterirse, uygulama için size özel bir servis teklifi alırsınız. Bu kapsamda, değiştirilen tesis için üretici yükümlülüklerini hangi koşullar altında üstlenebileceğimizi ve böylece sizin işletmeci olarak kalabileceğinizi netleştiririz.
Planlanan güncellemeler ve tadilatlarda: Riskleri tanıyın, yükümlülükleri netleştirin
Güncellemeler veya tadilatlar mı planlıyorsunuz? O hâlde bunların tesisinizin güvenliğini nasıl etkilediğini erken aşamada inceletin. Hangi önlemlerin gerekli olduğunu ve değişiklik sonucunda üretici yükümlülüklerinin doğup doğmadığını birlikte netleştiriyoruz. 20 Ocak 2027’ye kadar bunun için hâlâ yeterli zaman var, ancak çok fazla değil.
Tadilat planlarınızı service@wmv.com adresine iletin
Oskar Dachtler
WMV’de CE ve Güvenlik Başkanı
Oskar Dachtler, WMV’de CE ve Güvenlik Bölümü Başkanıdır. 2020’den bu yana şirketimizde iş güvenliği ve ürün güvenliği konularını bir araya getiriyor.
Hedefi: Ağa bağlı tesislerin işletme güvenliğinin şekillenmesine katkıda bulunmak ve güvenlikle ilgili işlevlerini siber saldırılara karşı korumak.
Uzmanlık alanları: Siber güvenlik, iş güvenliği, CE uygunluğu ve teknik dokümantasyonun yanı sıra kalite, sağlık, güvenlik ve çevre koruma (QHSE).
Bakış açısı: Ağa bağlı tesisleri iş sağlığı ve güvenliği, makine emniyeti ve güvenlikle ilgili işlevlerin siber saldırılara karşı korunmasının etkileşimi içinde ele alıyor.